وقتى مردم از آشفتگى خلافت اسلامى در زمان عثمان و برقرارى نظام طبقاتى جاهلى به ستوه آمدند خانه عثمان را محاصره كردند و او را كشتند . حكومت وصىّ رسول خدا ( ص ) انقلابيون در مدت محاصرهء خانهء عثمان برنامهء روشنى براى آينده نداشتند ، لذا وقتى عثمان را كشتند تازه با مشكل انتخاب خليفه روبرو شدند . و به سراغ على ( ع ) كه از همهء اصحاب پيامبر ( ص ) از نظر فضيلت و سابقه درخشان ، برتر بود رفتند . على ( ع ) با ارزيابى اوضاع و ملاحظهء دگرگونىهايى كه در زمان عثمان رخ داده بود . و نيز دورى و بى خبرى فاحش مسلمانان از اسلام اصيل ، خوب مىدانست كه حكومت كردن بعد از فساد و آلودگى دوران خلفاى گذشته بسيار مشكل است . و مردم ، بويژه سران قوم ، زير بار اصلاحات مورد نظر او نمىروند و عدالت او را تحمل نمىكنند . از اين رو ، پيشنهاد انقلابيون را نپذيرفت . و فرمود : مرا واگذاريد و به سراغ شخص ديگرى برويد ، زيرا ما به استقبال وضعى مىرويم كه چهره‌هاى مختلف و جهات گوناگونى دارد . ( اوضاع مبهم و پيچيده است ) ، دلها بر اين امر استوار و عقل‌ها ثابت نمىمانند ، ابرهاى فساد ، فضاى جهان اسلام را تيره ساخته و راه مستقيم ناشناخته مانده است . « 1 » امّا پس از استقبال پرشور مردم و هجوم آنها به در خانهء على ( ع ) و اصرار فراوان ، على ( ع ) خلافت را پذيرفت و دربارهء رمز قبول خلافت فرمود : سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و انسان را آفريد ، اگر نه اين بود كه آن جمعيت براى بيعت گرداگردم جمع شدند و به يارى برخاستند و از اين جهت حجت تمام شد ، و اگر نبود پيمانى كه از طرف خداوند از علماى امّت گرفته كه در برابر پرخوارى ستمگران و گرسنگى ستمديدگان سكوت نكنند ، من افسار شتر خلافت را رها مىساختم و از آن صرفنظر مىنمودم و پايان آن را با جام آغازش سيراب مىكردم . « 2 »

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغه ، خطبه 92 . ( 2 ) - همان ، خطبه 3 .